Józef Lewartowski wł. Aron Finkelstein (1895-1942) - polityk komunistyczny, działacz społeczny, inicjator żydowskiego ruchu oporu. Pochodził z Bielska Podlaskiego, gdzie zakończył edukację na drugiej klasie gimnazjum. Później pracował jako urzędnik w kantorze a w czasie I wojny światowej pracował przy budowie dróg. W Warszawie znalazł się w 1921 roku i tu wstąpił w szeregi organizacji "Poalej Syjon", angażując się w działalność Żydowskiej Spółdzielni Wydawniczej "Życie". Był inicjatorem połączenia się z Komunistyczną Partią polski i właśnie z jej ramienia stworzył Centralne Biuro Żydowskie. Terenem jego partyjnego działania był Muranów, gdzie przewodniczył Komitetowi Dzielnicowemu partii. Po przewrocie majowym 1926 roku został aresztowany i skazany na trzy lata bezwzględnego więzienia. Opuściwszy jego mury prawie natychmiast wyjechał do Moskwy, zostając tam pracownikiem Polsko-Nadbałtyckiego Sekretariatu Krajowej Międzynarodówki Komunistycznej. W Polsce znalazł się po trzech latach i niemal natychmiast został aresztowany za organizację strajków w zakładach przemysłowych. Tym razem skazany na dwanaście lat więzienia, wyszedł na wolność - tak jak i wszyscy inni więźniowie - 1 IX 1939 roku. Przez kilka tygodni brał udział w obronie Warszawy, jednak po kapitulacji miasta przedostał się na wschód i zamieszkał w Białymstoku. Swoja rodzinę ewakuował do ZSRR, sam jednak w 1941 roku wrócił do Warszawy, gdzie dość szybko został zmuszony do zamieszkania w getcie. Tam został jednym z organizatorów PPR a w III 1942 roku wraz z Mordechajem Anielewiczem stworzył Blok Antyfaszystowski, przygotowującą się do zbrojnego powstania. Za swoją działalność poszukiwany przez gestapo, został złapany i 25 VIII zastrzelony być może podczas próby ucieczki.
Upamiętnienia:
ul. Bohaterów Getta róg ul. Lewartowskiego - dwujęzyczny obelisk na Trakcie Pamięci, Męczeństwa i Walki Żydów 1940-1943.
ul. Ogrodowa 10/26 - granitowa tablica na froncie budynku w którym mieszkał w latach 1941-1942 (odsłonięcie - 19 IV 1958 roku).
Jego nazwisko od wielu lat znajduje się na listach patronów do dekomunizacji.
